Μάκβεθ

Τζουζέππε Βέρντι,

Λιμπρέτο του Francesco Maria Piave βασισμένο στο όμωνυμο έργο του William Shakespeare

Όπερα σε τέσσερις πράξεις
Πρώτη παρουσίαση: 14 Μαρτίου 1847, στο Teatro della Pergola της Φλωρεντίας

Πρόγραμμα μετάδοσης

Μετάδοση: Θεσσαλονίκη, 18 Απριλίου 2013
Συνολική διάρκεια: 3 ώρες

16:53 Προεσκόπιση/ Αποσπάσματα
17:00 Πρώτη και Δεύτερη πράξη (διάρκεια  88′)
18:28 Διάλειμμα 15 λεπτών
18:43 Τρίτη και Τέταρτη Πράξη (διάρκεια 72′)
19:55 Τέλος Προβολής

*Η έναρξη του ακαδημαϊκού μαθήματος θα γίνει 30′ πρίν την μετάδοση

Εισαγωγικό σημείωμα

Ο Giuseppe Verdi, που από νεαρή ηλικία ήταν αναγνώστης του Σαίξπηρ, σκεφτόταν να δημιουργήσει μια όπερα βασισμένη στην ιστορία τoυ Μάκβεθ (1606) με μια διαφορετική μουσική από αυτή που είχε χρησιμοποιηθεί στο παρελθόν, προκειμένου να εκφραστεί αποτελεσματικότερα η εξαιρετική δραματική δύναμη αυτής της τραγωδίας. Ως εκ τούτου, αν και η όπερα συνέχισε τη παράδοση του bel canto, ο Verdi χειρίζεται τη φωνή ως το κατάλληλο υλικό για να εκφράσει την τρομερή αίσθηση του τρόμου της ζωής που χαρακτηρίζεται από τη φαινομενικά ατιμωρητί εγκληματικότητα. Ένα αποτρόπαιο έγκλημα στο οποίο, η πλημμύρα του αίματος των δολοφόνων και η ενοχή τους θα τους οδηγήσει στην άνοια και το θάνατο.

Κάθε μία από τις τέσσερις πράξεις του Μάκβεθ του Βέρντι (1847), προσδιορίζονται απο μια διαδικασία ολοένα και πιο αιματηρή και τρομακτική. Έτσι, το έργο δείχνει πως το έγκλημα που διαπράττεται από την φιλοδοξία της Λαίδη Μάκβεθ παράλληλα με την ηθική αδυναμία του βασιλιά, οδηγεί και τους δύο στο να πληρώσουν το τίμημα «για να κάνουν τη ζωή τους σαν ένα παραμύθι που λέει ο τρελός, γεμάτο ήχο, μανία και πολύ παράλογο», όπως έγραψε ο Σαίξπηρ στην πέμπτη πράξη της τραγωδίας και όπως τραγουδά ο βαρύτονος που παίζει τον χαρακτήρα του Μάκβεθ στην τέταρτη πράξη της όπερας.

Πηγή: Opera oberta

Επιμέλεια/μετάφραση: Ομάδα εργασίας

Εικόνες απο την παράσταση

31.jpg
32.jpg
33.jpg
34.jpg
35.jpg
36.jpg
21.jpg
22.jpg
23.jpg
24.jpg
25.jpg
26.jpg

Πηγή: Opera oberta

Σύνοψη

ΠΡΩΤΗ ΠΡΑΞΗ

Είναι η εποχη των μαγισσών. Διαφεντεύουν τη φύση και προφητεύουν το πεπρωμένο των ανθρώπων. Ο Μάκβεθ και ο Μπάνκο, στρατηγοί του βασιλιά Ντανκαν, επιστρέφουν από τη μάχη νικητές. Έξαφνα εμφανίζονται οι μάγισσες και προλέγουν ότι ο Μακβεθ, άρχοντας του Γκλαμις πρόκειται να γίνει επίσης άρχοντας του Κώντορ, και στη συνέχεια βασιλιάς της Σκωτίας. Όσο για τον Μπανκο, αυτός κάποτε θα γίνει πατέρας βασιλιάδων. Ενώ οι δυο στρατηγοί συλλογίζονται τον παράξενο χρησμό, φτάνουν αγγελιοφόροι του βασιλιά και χαιρετούν τον Μακβεθ ως άρχοντα του Κώντορ, αφού ο μέχρι τώρα άρχοντας πρόκειται να εκτελεστεί. Η προφητεία των μαγισσών φαίνεται να επαληθεύεται. Ο Μάκβεθ έχει πειστεί ότι ο θρόνος του ανήκει. Η λαίδη Μάκβεθ διαβάζει μια επιστολή, όπου ο άντρας της κάνει λόγο για την προφητεία των μαγισσών. Μόνο πατώντας επί πτωμάτων μπορεί κανείς να αναρριχηθεί στο θρόνο, κι εκείνη αμφιβάλλει αν ο Μακβεθ είναι ικανός να αρπάξει την εξουσία. Ένας υπηρέτης της αναγγέλλει ότι πριν δύσει ο ήλιος θα φτάσει ο βασιλιάς και θα διανυκτερεύσει στο κάστρο. Ο Μακβεθ επιστρέφει και πληροφορείται την επικείμενη επίσκεψη του βασιλιά. Να είναι άραγε αυτή η ευκαιρία που περιμένει; Ο βασιλιάς Ντανκαν με τη συνοδεία του φτάνει στο κάστρο του Μακβεθ· τον υποδέχονται με κάθε επισημότητα και αποσύρεται στα διαμερίσματα του. Ο Μακβεθ διστάζει να διαπράξει το φόνο, αλλά η «θέληση για δύναμη», η δίψα για εξουσία, είναι ισχυρότερη· μπαίνει στο δωμάτιο του βασιλιά και τον μαχαιρώνει. Αμέσως αφυπνίζεται η συνείδηση του· η γυναίκα του τον περιγελά και του λέει να αφήσει το μαχαίρι κοντά στους φρουρούς, ώστε να τους ενοχοποιήσει. Ο Μάκνταφ και ο Μπάνκο έρχονται να ξυπνήσουν τον βασιλιά Τον βρίσκουν δολοφονημένο και φωνάζουν τους υπηρέτες και τους στρατιώτες ‹‹Τρέξτε!… Εδώ!… Φόνος! Προδοσία… Δολοφόνησαν τον βασιλιά Ντανκαν!» Η φρίκη απλώνεται, το έγκλημα απαιτεί εκδίκηση. Ποιός ήταν ο δολοφόνος; Το σημάδι του Κάιν πρέπει να στιγματίσει το μέτωπό του.

ΔΕΥΤΕΡΗ ΠΡΑΞΗ

Η λαίδη Μάκβεθ προσπαθεί να καθησυχάσει τον άντρα της. Όμως ο Μπάνκο και ο γιος του βασιλιά βρίσκονται ακόμη εν ζωή. Κι άλλο εγκλημα; Ο Μάκβεθ πρέπει να ολοκληρώσει αυτό που άρχισε· το απαιτεί το πεπρωμένο. Οι πληρωμένοι από τον Μακβεθ δολοφόνοι περιμένουν το θύμα τους. Κρύβονται για να χτυπήσουν τον Μπάνκο πισώπλατα. Ο Μπάνκο εμφανίζεται μαζί με τον γιο του Φλεάντσιο, κυριευμένος από κακό προαίσθημα. Μια τέτοια νύχτα είχε δολοφονηθεί και ο βασιλιάς. Έξαφνα εμφανίζονται οι δολοφόνοι, μαχαιρώνουν τον Μπάνκο, αλλά ο γιος του κατορθώνει να σωθεί. Ο Μάκβεθ πέτυχε το σκοπό του· είναι τώρα βασιλιάς της Σκωτίας. Οργανώνει μια μεγάλη γιορτή και υποδέχεται τους καλεσμένους του. Η λαίδη Μάκβεθ θα προσπαθήσει να διώξει τις έγνοιες μ’ενα τραγούδι του κρασιού. Ένας από τους δολοφόνους ανακοινώνει στον Μάκβεθ ότι ο Μπάνκο είναι νεκρός, ο γιός του όμως μπόρεσε να ξεφύγει. Ο Μάκβεθ προσποιείται ότι περιμένει ακόμη τον Μπάνκο. Ξαφνικά βλέπει μπροστά του το φάντασμα του Μπάνκο κάνει πίσω έντρομος. Δημιουργείται η εντύπωση ότι ο βασιλιάς αρρώστησε. Η λαίδη Μάκβεθ σώζει την κατάσταση και τραγουδά τη δεύτερη στροφή από το τραγούδι του κρασιού. Όταν το φάντασμα του νεκρού Μπάνκο εμφανίζεται για δεύτερη φορά, ο Μάκβεθ συμπεριφέρεται σαν τρελός. Κατατρομαγμένοι από την κατάσταση του, οι καλεσμένοι αποσύρονται. Βρίσκονται σ’ εναν τόπο γεμάτο δολοφόνους και εγκληματίες; Η λαίδη Μακβεθ προσπαθεί να καθησυχάσει τον άντρα της, διαβεβαιώνοντας τον ότι ο φόβος του και μόνο τον κάνει να βλέπει φαντάσματα και ότι κανείς δεν ανασταίνεται.

ΤΡΙΤΗ ΠΡΑΞΗ

Οι μάγισσες γιορτάζουν. Ταραγμένος απ΄οσα έχουν συμβεί, ο Μάκβεθ θέλει να μάθει περισσότερα για το πεπρωμένο του. Εκείνες εξορκίζουν τα πνεύματα και προφητεύουν: Φυλάξου από τον Μάκνταφ – Συνέχισε τα φονικά, γυναίκας γέννα δεν μπορεί να σε βλάψει ¬ Ανίκητος θα είσαι ώσπου να δεις το δάσος του Μπίρναμ να κινείται εναντίον σου. Ο Μακβεθ νιώθει καθησυχασμένος. Το μόνο που τον βασανίζει είναι η υποψία ότι ο θρόνος του απειλείται από τους απόγονους του Μπάνκο. Οι μάγισσες κάνουν να περάσουν μπροστά από τα μάτια του οκτώ βασιλιάδες, όλοι τους θύματα της βίας. Κανείς απο όσους ανεβαίνουν στο θρόνο δεν θα έχει ήρεμο θανατο. Το έγκλημα γεννά έγκλημα. Ο Μάκβεθ αναγνωρίζει το δικό του τέλος και χάνει τις αισθήσεις του. Η λαίδη Μάκβεθ τον επαναφέρει στην πραγματικότητα· εκείνος της περιγραφεί τις συναντήσεις του με τις μάγισσες. Το μόνο που τους απομένει είναι να χύσουν κι αλλο αίμα, ώστε να εξοντώσουν κάθε πιθανό εχθρό.

ΤΕΤΑΡΤΗ ΠΡΑΞΗ

Πρόσφυγες διασχίζουν το δάσος του Μπίρναμ, θρηνώντας για τη φρίκη του πολέμου και την εξορία τους. Ο Μάκβεθ με τους πολεμιστές του σκότωσε όλους όσοι θα μπορούσαν να αποδειχθούν επικίνδυνοι γι’αυτόν· ούτε τα παιδιά δεν λυπήθηκε. Οι πρόσφυγες προσεύχονται στον Θεό και ζητούν τη βοήθεια του. Εμφανίζεται ο Μάλκολμ, γιός του βασιλιά Ντανκαν, με άγγλους στρατιώτες. Πριν μπουν στη μάχη, καμουφλάρονται με θάμνους από το δάσος του Μπίρναμ. Η λαίδη Μακβεθ περιφέρεται στο κάστρο, χαμένη στις σκέψεις της. Άθελα της προδίδει το έγκλημα της, καθώς επαναλαμβάνει τα λόγια με τα οποία εξώθησε τον άντρα της στη φρικτή πράξη. Κρύβεται στο χώρο όπου δολοφονήθηκε ο βασιλιάς Ντανκαν και αυτοκτονεί. Το μαθαίνει ο Μακβεθ. «Η ζωή!… Τι σημασία έχει;… αγέρας και ήχος που νόημα δεν έχουν». Οι στρατιώτες πληροφορούν τον Μάκβεθ ότι το δάσος του Μπίρναμ προχωρεί προς το μέρος τους. Η προφητεία επαληθεύεται. Εμπρός στον αγώνα. Νίκη ή θάνατος! Ο Μάκνταφ με τους στρατιώτες του καταλαμβάνει το κάστρο και τραυματίζει τον Μακβεθ. Ενώ μαίνεται η μάχη, οι γυναίκες πρόσφυγες προσεύχονται για τα παιδιά τους. Ο Μακβεθ σέρνεται πληγωμένος θανάσιμα. Καταριέται τις προφητείες που είχε πιστέψει, καταριέται το θρόνο και το στέμμα που για χάρη τους εχυσε τόσο αίμα. Πεθαίνει. Ο Μάλκολμ και ο Μάκνταφ γιορτάζουν τη νίκη τους. Ποτέ πια δεν θα γίνει άλλος πόλεμος στη χώρα. Ό Μαλκολμ ανεβαίνει στο θρόνο του Μακβεθ. Θα μπορέσει άραγε να βασιλεύσει δίχως να καταφύγει στη δύναμη των όπλων;

Μετάφραση: Μαρία Γεωργουσοπούλου

Πηγή:

Βέρντι Μακβεθ, εκδ. Οργανισμός Μεγάρου Μουσικής Αθηνών (1996-1997)

Επιμέλεια: Ομάδα εργασίας

Επιλεγμένα κείμενα

Κείμενο της Εύης Νίκα-Σαμψών για τον συνθέτη Giuseppe Fortunino Francesco Verdi Κείμενο απο: Εύη Νίκα-Σαμψών (επιμ), Giuseppe Verdi Aida, εκδ. Οργανισμός Μεγάρου Μουσικής Αθηνών (2000-2001), σελ. 6-8

 

Ο Βέρντι κ οι ιταλοί λιμπρετίστες Κείμενο του William Weaver, μτφ. Αντιγόνη Φιλιπποπούλου

 

Κείμενο απο:  Εύη Νίκα-Σαμψών (επιμ), Giuseppe Verdi Aida, εκδ. Οργανισμός Μεγάρου Μουσικής Αθηνών (2000-2001), σελ. 49-53

 

Οι όπερες του συνθέτη Giuseppe Fortunino Francesco Verdi Κείμενο απο: Εύη Νίκα-Σαμψών (επιμ), Giuseppe Verdi Aida, εκδ. Οργανισμός Μεγάρου Μουσικής Αθηνών (2000-2001), σελ. 11

Λιμπρέτο

Το λιμπρέτο του έργου στην ιταλική γλώσσα

Πηγή: Ηλεκτρονική σελίδα που περιέχει συλλογή απο λιμπρέτι

To λιμπρέτο του έργου στην αγγλική γλώσσα

Πηγή: Ηλεκτρονική σελίδα που περιέχει συλλογή απο λιμπρέτι

Παραπομπές

«O Μάκβεθ είναι ένα μάθημα για κάποιον που κάνει μια συμφωνία με το διάβολο και τιμωρείται με την απόλυτη αυτογνωσία και αυτό-υποτίμηση, ενώ οι προσπάθειές του να διαφύγει τον οδηγούν στο να βυθίζεται όλο και περισσότερο σε μια ηθική και υπαρξιακή κόλαση, μια κόλαση που εμείς, το κοινό, ξέραμε ότι ήταν ανοιχτή μπροστά του από τη στιγμή που δεν σταμάτησε να ακούει τις μάγισσες.»

Kenneth Macleish and Stephen Unwin

(Οδηγός θεατρικών έργων του Σαίξπηρ)

«Η δολοφονία του Duncan από τον Μacbeth ξεκινά ένα μονοπάτι από το οποίο δεν υπάρχει επιστροφή. Το κάθε διαδοχικό έγκλημα καταστρέφει την ψυχή του περισσότερο από το προηγούμενο.»

Kenneth Macleish and Stephen Unwin

(Οδηγός θεατρικών έργων του Σαίξπηρ)

«Ποιος λέει ότι η ζωή των αισθήσεων είναι «πραγματική» και το όνειρο είναι μια ψευδαίσθηση; Στο δεύτερο μισό του έργου του, ο Μάκβεθ της ζωής των αισθήσεων είναι ο βασιλιάς και η βασίλισσα. Αυτή είναι η ψευδαίσθηση. Η πραγματικότητα βιώνεται στα τρομακτικά όνειρα που τους κλονίζουν κάθε βράδυ. Η ψευδαίσθηση είναι το λίγο νερό που θα καθαρίσει το έγκλημα, η πραγματικότητα όμως, είναι πως ποτέ δεν θα μπορέσουν να αφαιρέσουν τους λεκέδες αίματος από τα χέρια τους»

Jonathan Bates

(Η μεγαλοφυΐα του Σαίξπηρ)

Πηγή: Opera oberta

Επιμέλεια/μετάφραση: Ομάδα εργασίας

Συντελεστές

Μουσική Διεύθυνση
Bruno Campanella

Σκηνοθεσία
Phyllida Lloyd

Σκηνικά/Κουστούμια
Anthony Ward

Επιμέλεια φωτισμού
Paule Constable

Χορογραφία
Michael Keegan-Dolan

Συμπαραραγωγή
Opéra National de Paris, Royal Opera House-Covent Garden (Londres)

Διανομή ρόλων

MACBETH Carlos Álvarez 
BANCO Roberto Scandiuzzi
LADY MACBETH Maria Guleghina 
DAMA DE LADY MACBETH Begoña Alberdi
MACDUFF Marco Berti
MALCOLM Javier Palacios
FLEANZIO Ferran Ilari
METGE Stefan Kocan 
DOMÈSTICO DE MACBETH Josep Ferrer 
SICARI Francisco Santiago
HERALD Ivo Mischev 

Συμφωνική ορχήστρα και χορωδία του  Gran Teatre del Liceu

Πηγή: Opera oberta

Άδειες χρήσης 

Οι πηγές του αναρτημένου περιεχομένου αναφέρονται διακριτά.

Η άδεια χρήσης των αποσπασμάτων του έντυπου υλικού που κατά περίπτωση χρησιμοποιούνται στην ακαδημαϊκή διαδικασία αφορά τους δημιουργούς/εκδότες/επιμελητές έκδοσης κατά περίπτωση.

Η άδεια χρήσης των αποσπασμάτων του περιεχομένου και φωτογραφικού υλικού που μας παραχωρήθηκαν ευγενικά από το πρόγραμμα Òpera Oberta αφορά στους διαχειριστές του προγράμματος (Gran Teatre del Liceu).

Κάθε άλλο περιεχόμενο/μεταφράσεις υπό την επιμέλεια της ομάδας εργασίας της δράσης χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 3.0 Ελλάδα.

Creative Commons License