Τριστάνος και Ιζόλδη

Ρίχαρντ Βάγκνερ
Μουσικό δράμα σε τρεις πράξεις (Handlung in drei Aufzügen)
Πρώτη παρουσίαση: 10 Ιουνίου 1865 στο Cuvilliés-Theater στο Μόναχο

Πρόγραμμα μετάδοσης

Μετάδοση: Θεσσαλονίκη, 4 Απριλίου 2013
Συνολική διάρκεια: 5 ώρες

17:00 Έναρξη, Πράξη I
18:26 Διάλειμμα 15 λεπτών
18:41 Πράξη ΙΙ
20:02 Διάλειμμα 15 λεπτών
20:17 Πράξη ΙΙΙ
21:44 Τέλος Προβολής

* Η έναρξη του ακαδημαϊκού μαθήματος θα γίνει 30′ πριν την μετάδοση

Εισαγωγικό σημείωμα

Η όπερα Τριστάνος και Ιζόλδη από το μεγαλείο της παρτιτούρας της μέχρι και τη σημασία της στην εξέλιξη της μουσικής, αποτελεί μια από τις σημαντικότερες όπερες της γενιάς της. Το λιμπρέτο, έργο –όπως συνήθως- του ίδιου του συνθέτη R. Wagner, έχει ως αφετηρία του ένα μεσαιωνικό ποίημα του Gottfried von Strassburg, βασισμένο σε ένα κέλτικο θρύλο που αφηγείται την τραγική αγάπη του Τristan και της Iseult. Η σχέση του συνθέτη με την Mathilde Wesendonck (1857-1859) και το έργο του Arthur Schopenhauer «Ο Κόσμος ως Βούληση και ως Παράσταση»,  παραδοσιακά θεωρούνται κρίσιμα γεγονότα στην πορεία της δημιουργίας του.

Το μεγαλείο αυτής της ιστορίας, αναδεικνύει πως η αγάπη είναι τόσο ξεχωριστή και μοναδική που κανένας κανόνας δεν μπορεί να την περιορίσει, ούτε εξαναγκαστικός νόμος ή άλλα ηθικά κριτήρια. Πρόκειται για μια αγάπη και μια επιθυμία τόσο έντονη που δεν μπορεί να τερματιστεί, παρά την οδυνηρή επίγνωση των συνεπειών. Και αυτή η αγάπη, είναι ο μόνος στόχος της μουσικής του Βάγκνερ. Επομένως, η δραματική δράση μειώνεται στο ελάχιστο και η βασική και σημαντικότερη σκηνή παρουσιάζεται μέσω της μουσικής. Ο Τριστάνος και  Ιζόλδη είναι ένα έργο που εστιάζει όλη την προσοχή του στα συναισθήματα των χαρακτήρων. Η πρωτοποριακή  μουσική του Βάγκνερ είναι αυτή που μετατρέπει αυτόν τον έρωτα σε ουσιαστική και καθολική έκφραση της αγάπης.

Εισαγωγική ομιλία για την παράσταση

Οδηγίες για την εφαρμογή υπότιτλων
Πηγή: Opera oberta
Επιμέλεια/μετάφραση: Ομάδα εργασίας

Εικόνες απο την παράσταση

14.jpg
15.jpg
16.jpg
17.jpg
18.jpg
19.jpg
14.jpg
15.jpg
16.jpg
17.jpg
18.jpg
19.jpg

Πηγή: Opera oberta

Στάδια Δημιουργίας της όπερας

Οκτώβριος του 1854

Πρώτος σχεδιασμός της όπερας υπο την επίδραση του Σοπενάουερ (Ο κόσμος ως βούληση και ως παράσταση).

Δεκέμβριος του 1855

Η γενική σύλληψη του δράματος αποκτά πιο συγκεκριμένη μορφή με αφετηρία την τρίτη πράξη του έργου.

19 Δεκεμβρίου 1856

Καταγραφή των πρώτων μουσικών θεμάτων.

28 Απριλίου 1857

Εγκατάσταση του Βάγκνερ στη βίλα των Βέζεντονκ στα περίχωρα της Ζυρίχης.

9 Αυγούστου 1857

Ολοκλήρωση του ορχηστρικού σχεδιασμού για τη δεύτερη πράξη του Ζήγκφρηντ. Προσωρινή διακοπή της δημιουργίας του Τριστάνου.

20 Αυγούστου 1857

Ο Βάγκνερ αρχίζει τη συγγραφή της δραματικής ποίησης του έργου.

18 Σεπτεμβρίου 1857

Ολοκλήρωση του ποιητικού κειμένου.

1 Οκτωβρίου 1857

Συνθετικά σκίτσα για την πρώτη πράξη.

5 Νοεμβρίου 1857

Ορχηστρική επεξεργασία της πρώτης πράξης.

31 Δεκεμβρίου 1857

Ολοκλήρωση του πρώτου συνθετικού σχεδιασμού της πρώτης πράξης.

13 Ιανουαρίου 1858

Ολοκλήρωση της ορχηστρικής διαμόρφωσης της πρώτης πράξης.

3 Απριλίου 1858

Ο Βάγκνερ ολοκληρώνει την παρτιτούρα της πρώτης πράξης.

4 Μαϊου – 1 Ιουλίου 1858

Συνθετικός σχεδιασμός της δεύτερης πράξης.

5 Ιουλίου 1858

Διαμόρφωση της ορχηστρικής επεξεργασίας της δεύτερης πράξης.

17 Αυγούστου 1858

Ο Βάγκνερ εγκαταλείπει τη Ζυρίχη και αναχωρεί για τη Βενετία.

15 Οκτωβρίου 1858

Ο συνθέτης συνεχίζει με την ορχηστρική διαμόρφωση της δεύτερης πράξης στο Παλάτσο Τζουστινιάνι της Βενετίας.

9 Μαρτίου 1859

Ολοκλήρωση της ορχηστρικής διαμόρφωσης της δεύτερης πράξης.

18 Μαρτίου 1859

Ο συνθέτης ολοκληρώνει τη δεύτερη πράξη της όπερας.

28 Μαρτίου 1859

Ο Βάγκνερ εγκαθίσταται στη Λουκέρνη.

9 Απριλίου – 16 Ιουλίου 1859

Ο Βάγκνερ ολοκληρώνει την παρτιτούρα της τρίτης πράξης.

14 Αυγούστου 1861

Ο Βάγκνερ επισκέπτεται τη Βιέννη με σκοπό να παρουσιάσει εκεί το έργο για πρώτη φορά. Ύστερα από εβδομήντα περίπου πρόβες και συνεχόμενες αναβολές ματαιώνεται η πρώτη παρουσίαση του έργου στη Βιέννη.

10 Ιουνίου 1856

Πρώτη εκτέλεση του έργου Τριστάνος και Ιζόλδη στην όπερα του Μονάχου υπο τη διεύθυνση Χανς φον Μπύλοφ.

Πήγη:

Ριχαρντ Βάγκνερ – Τριστάνος και Ιζόλδη, Εύη Νίκα-Σαμψών (επιμ.)

εκδ. Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, 1995-1996

Επιμέλεια: Ομάδα εργασίας

Σύνοψη

Πρώτη πράξη

Η Ιζόλδη βρίσκεται μαζί με τη πιστή της υπηρέτρια Μπρανγκαίνε σε μια καμπίνα, στο κατάστρωμα του πλοίου που πηγαίνει προς την Κορνουάλλη. Η ιρλανδή πριγκίπισσα νομίζει πως απευθύνεται προς αυτήν το τραγούδι ενός νεαρού ναύτη και νιώθει προσβεβλημένη. Ανοίγει με θυμό τα παραπετάσματα της καμπίνας και βλέπει το Τριστάνο, ζητώντας του να παρουσιαστεί αμέσως μπροστά της. Εκείνος αρνείται και ο Κούρβεναλ βροντοφωνάζει πως ο Τριστάνος δεν δέχεται διαταγές. Με οδύνη η Ιζόλδη αφηγείται στην Μπρανγκαίνε την ιστορία της: O Tριστάνος είχε σκοτώσει τον Μόρολντ, τον αρραβωνιαστικό της, σε μια μονομαχία, όπου τραυματίστηκε βαριά και ο ίδιος. Ο Τριστάνος έγινε ήρωας, ενώ στην Ιζόλδη έστειλαν το κεφάλι του Μόρολντ. Ο Τριστάνος γνωρίζοντας πως εκείνη μπορούσε να τον γιατρέψει, μπήκε σε μια βάρκα και παρουσιάστηκε στον Ιζόλδη ως Τάντρις. Όταν έγινε καλά κι ετοιμαζόταν να αναχωρήσει, η Ιζόλδη ανακάλυψε τη πραγματική του ταυτότητα και αποφάσισε να τον σκοτώσει. Όμως την στιγμή που ύψωνε το σπαθί της, εκείνος την κοίταξε στα μάτια και η Ιζόλδη το ερωτεύτηκε παράφορα. Όταν γύρισε πίσω ο Τριστάνος, μίλησε στην Ιζόλδη στον θείο του, τον βασιλιά Μάρκο, που η γυναίκα του είχε πεθάνει δίχως να του αφήσει απογόνους, κι εκείνος του ανέθεσε να του τη φέρει για να τη παντρευτεί. Η Ιζόλδη εν τω μεταξύ λέει πως ο Τριστάνος περιφρονεί την αγάπη της και γι’ αυτό σκέφτεται να τον εκδικηθεί. Όταν ο Κούρβεναλ ειδοποιεί τις γυναίκες να ετοιμαστούν για την αποβίβαση, εκείνη αρνείται να κατεβεί από το καράβι, αν δεν παρουσιαστεί μπροστά της ο Τριστάνος. Μετά, διατάζει την Μπρανγκαίνε να φέρει κρασί και να ρίξει μέσα ένα θανατηφόρο δηλητήριο. Μπαίνει στην καμπίνα ο Τριστάνος. Η Ιζόλδη του λέει πως πρέπει να πληρώσει για το θάνατο του Μόρολντ, αλλά δεν θέλει να τον σκοτώσει με το σπαθί που της προτείνει. Ο Τριστάνος πίνει από το κύπελλο που του δίνει για να συμφιλιωθούν, αλλά το υπόλοιπο το πίνει η ίδια. Τώρα περιμένουν και οι δύο το θάνατο, μα, καθώς κοιτάζονται στα μάτια, συνειδητοποιούν πως αγαπιούνται μ’ έναν τρόπο παράφορο. Η Μπρανγκαίνε, αντί για δηλητήριο, έριξε στο κρασί ένα ερωτικό φίλτρο! Σε λίγο φτάνουν στον προορισμό τους, όπου τους υποδέχονται ο βασιλιάς Μάρκος και η ακολουθία του.

Δεύτερη Πράξη

Είναι βράδυ. Ο βασιλιάς Μάρκος έχει πάει με την ακολουθία του για κυνήγι. Η Ιζόλδη, που βρίσκεται στον κήπο του βασιλικού κάστρου μπροστά στην κάμαρά της, διατάζει την Μπρανγκαίνε να σβήσει το δαυλό που καίει στη πύλη του κήπου: αυτό ήταν το σήμα για να εμφανιστεί ο Τριστάνος. Η Μπρανγκαίνε διστάζει και προειδοποιεί την Ιζόλδη, λέγοντας της να προσέχει τον Μέλοτ, που ίσως να τους παρακολουθεί και να τους έχει προδώσει ήδη στο βασιλιά. Η Ιζόλδη απαντά πως ο Μέλοτ είναι ο καλύτερος φίλος του Τριστάνου και αποφασίζει να σβήσει μόνη της τον δαυλό. Η Μπρανγκαίνε, που υποψιάζεται ότι το κυνήγι οργανώθηκε για να παγιδεύσει τους ερωτευμένους, ανεβαίνει ανήσυχη στις επάλξεις. Εμφανίζεται ο Τριστάνος, που πέφτει στην αγκαλιά της Ιζόλδης. Οι δύο ερωτευμένοι μιλούν για τον έρωτα τους, για τη μέρα που τους χωρίζει και τη νύχτα που τους ενώνει, ανταλλάσσοντας όρκους αιώνιας πίστης. Καθώς αρχίζει να ξημερώνει, ορμάει στον κήπο ο Κούρβεναλ, που αποκαλύπτει στο ζευγάρι πως ο Μέλοτ τους πρόδωσε και οι «κυνηγοί» έρχονται προς τα εκεί. Σε λίγο έρχονται ο Μέλοτ, οι αυλικοί και ο βασιλιάς, ο οποίος αντικρίζοντας το ζεύγος των ερωτευμένων, βλέπει από τη μια να σωριάζεται η ευτυχία που περίμενε από τον γάμο του, κι από την άλλη να χάνει για πάντα τον πιο πιστό από τους φίλους του, τον αγαπημένο του ανιψιό, οποίος με παρακάλια και απειλές τον είχε πείσει κάποτε να παντρευτεί την Ιζόλδη. Ο Τριστάνος δεν μπορεί ούτε θέλει να δώσει κάποια εξήγηση, στρέφεται προς την Ιζόλδη και της ζητάει να τον ακολουθήσει στην χώρα όπου ο ήλιος ποτέ δεν λάμπει. Εκείνη δέχεται. Ο Μέλοτ, που πρόδωσε από ζήλεια γιατί κι εκείνος είχε ερωτευτεί την Ιζόλδη, παρακινεί τον βασιλιά να μην ανεχθεί την προσβολή αυτή, και τραβάει το σπαθί του. Ο Τριστάνος πέφτει τραυματισμένος από το σπαθί του φίλου του.

Τρίτη Πράξη

Ο Τριστάνος βρίσκεται στον κήπο του πύργου του, στο Καρεόλ. Τον μετέφερε ως εδώ, θανάσιμα τραυματισμένο, ο πιστός του Κούρβεναλ, που έστειλε μήνυμα στην Ιζόλδη να έρθει, γιατί μόνον εκείνη θα μπορούσε να τον γιατρέψει. Ένας βοσκός κοιτάζει από ψηλά αν έρχεται το καράβι της. Όμως ο σκοπός που παίζει είναι θλιμμένος , σημάδι πως τίποτε ακόμα δεν διακρίνεται στον ορίζοντα. Ο Τριστάνος βρίσκεται σε παραλήρημα. Προσπαθεί να συνδέσει τα νήματα των ονείρων, των σκέψεων και των φαντασιώσεών του, αναφέροντας συνεχώς το όνομα της Ιζόλδης. Τα λόγια του είναι σκοτεινά και σιβυλλικά. Όταν ο Κούρβεναλ του λέει πως έστειλε να φέρουν την Ιζόλδη, ο Τριστάνος τον διατάζει να τρέξει στο παρατηρητήριο και να δει αν έρχεται το καράβι. Όμως ο σκοπός του βοσκού εξακολουθεί να είναι λυπημένος. Ο Τριστάνος καταριέται το ελιξίριο που του έφερε τόσες συμφορές. Ξαφνικά ο βοσκός ξεκινά να παίζει έναν εύθυμο σκοπό. Ο Τριστάνος στέλνει τον Κούρβεναλ στην παραλία για να φέρει την Ιζόλδη. Σηκώνεται όρθιος και προσπαθεί να αντλήσει δύναμη για να την υποδεχθεί. Όμως αυτή η ύστατη προσπάθεια τον αποτελειώνει. Μόλις αγκαλιάζει την αγαπημένη του, σωριάζεται νεκρός. Ο βοσκός αγγέλλει την άφιξη ενός άλλου πλοίου. Ο Κούρβεναλ αναγνωρίζει το βασιλιά Μάρκο και τον Μέλοτ, που καταφθάνουν με συνοδεία από οπλισμένους άντρες. Διατάζει να αμπαρώσουν την πύλη του κάστρου. Κουφός στις φωνές στης Μπρανγκαίνε, ο Κούρβεναλ ορμάει στον Μέλοτ και τον κομματιάζει. Ο Μέλοτ ξεψυχά, προφέροντας το όνομα του Τριστάνου. Τα ξίφη των ανθρώπων του Μάρκου ρίχνουν νεκρό τον πιστό Κούρβεναλ. Όμως ο βασιλιάς έχει έρθει για να δηλώσει τη φιλία του στον Τριστάνο. ‘Όταν έμαθε από την Μπρανγκαίνε πως για όλα όσα συνέβησαν αιτία ήταν το ελιξίριο, θέλησε να ζητήσει συγγνώμη και να εγκαταλείψει την Ιζόλδη για χάρη του φίλου του. Η Ιζόλδη, που είχε λιποθυμήσει, ανοίγει τα μάτια, βλέπει τον Τριστάνο, και νομίζοντας ότι είναι ζωντανός, τραγουδάει ένα ερωτικό τραγούδι που τελειώνει με τις λέξεις «υπέρτατη ηδονή». Πέφτει επάνω στο σώμα του αγαπημένου της και ξεψυχά.

Eπιμέλεια: Αλέξανδρος Ισάρης

Πηγή:

Ριχαρντ Βάγκνερ – Τριστάνος και Ιζόλδη, Εύη Νίκα- Σαμψών (επιμ.),

Μεγάρο Μουσικής Αθηνών (1995-1996), σελ 82

Επιμέλεια: Ομάδα εργασίας

Επιλεγμένα κείμενα

Κείμενο του C. Dahlahaus για το Μουσικό Δράμα και την Όπερα   Κείμενο απο:  Εύη Νίκα-Σαμψών (επιμ.), Λόενγκριν, εκδ. Οργανισμός Μεγάρου Μουσικής Αθηνών (1998-1999), σελ. 13-15

Κείμενο του R. Wagner για τη Γερμανική Όπερα   Κείμενο απο: Εύη Νίκα- Σαμψών (επιμ.), Τριστάνος και Ιζόλδη, εκδ. Οργανισμός Μεγάρου Μουσικής Αθηνών (1995-1996), σελ. 44-45

Κείμενο του R. Wagner για το Μουσικό Δράμα   Κείμενο απο: Εύη Νίκα- Σαμψών (επιμ.), Τριστάνος και Ιζόλδη, εκδ. Οργανισμός Μεγάρου Μουσικής Αθηνών (1995-1996) , σελ. 50-52

Αλληλογραφία του R. Wagner για το έργο Κείμενο απο:  Εύη Νίκα- Σαμψών (επιμ.), Τριστάνος και Ιζόλδη, εκδ. Οργανισμός Μεγάρου Μουσικής Αθηνών (1995-1996), σελ. 68-70

Συνοπτική Εργογραφία του R. Wagner  Κείμενο απο:  Εύη Νίκα- Σαμψών (επιμ.), Τριστάνος και Ιζόλδη, εκδ. Οργανισμός Μεγάρου Μουσικής Αθηνών (1995-1996),, σελ. 62-63

H Πρεμιέρα του Τριστάνου και της Ιζόλδης   Κείμενο του Martin Gregor-Dellin από:  Εύη Νίκα- Σαμψών (επιμ.), Τριστάνος και Ιζόλδη, εκδ. Οργανισμός Μεγάρου Μουσικής Αθηνών (1995-1996), σελ. 65-67

Παραπομπές

«O Τριστάνος και Ιζόλδη [Wagner] είναι κάτι πολύ περισσότερο από μια ιστορία αγάπης […]. Η εξαιρετική σχεδίασή του αιχμαλωτίζει το κοινό σιγά-σιγά αλλά σίγουρα: η αγάπη δεν είναι απλώς μια συναρπαστική δύναμη στη ζωή, αλλά μια πραγματικότητα ακαταμάχητη από το πνευματικό κόσμο μας. Η ουσιαστική δράση της όπερας έγκειται στο γεγονός ότι οι εραστές, που τους είναι όλο και πιο δύσκολο να αντιληφθούν αυτή την πραγματικότητα και να υποταχθούν σε αυτή. Στο όραμα της πραγματικότητάς τους, είναι απαλλαγμένοι από όλα τα δευτερεύοντα ερωτήματα της ύπαρξης όπως, δευτερογενή συναισθήματα, τη σύμβαση, την προσωπικότητα, το λόγο, ακόμη και την ίδια τη ζωή»

Joseph Kerman

«Η αγάπη είναι ένα πάθος που μπορεί να οδηγήσει στη σωτηρία, την ευαισθητοποίηση του εαυτού, η άρνηση της θέλησης»

Richard Wagner

«Οι εραστές της Κορνουάλλης ήταν αναστατωμένοι και φοβισμένοι τόσο πολύ όσο και γοητευμένοι. Το κέντρο της ερωτικής φαντασίας τοποθετείται στο Μεσαίωνα [..], αλλά είναι αντικείμενα σκανδάλου για την μεσαιωνική εικόνα της αγάπης»

Michel Zink

«Η βαγκνερική ορχήστρα αναλαμβάνει τον πλήρη έλεγχο της εξέλιξης του πάθους: να μιλήσει καλά και να καταχωρηθεί αυτή η πορεία σαν ένα κλινικό διάγραμμα»

Mario Bortolotti

«Είναι δυνατόν να φανταστεί κανείς έναν άνθρωπο ο οποίος είναι σε θέση να ακούσει την Τρίτη πράξη του Τριστάνου και Ιζόλδη, χωρίς την βοήθεια των λέξεων ή εικόνων, καθαρά σαν ένα τεράστιο συμφωνικό μέρος, χωρίς να εκπνέει την τελευταία του πνοή σπασμωδικά κάτω από την πίεση όλων αυτών των ¨φτερών¨ της ψυχής;»

Friedrich Nietzsche

« Ο κόσμος, η δύναμη, η δόξα, η τιμή, η ιπποσύνη, η πίστη, η φιλία, όλοι αυτοί οι πόλοι γίνονται επουσιώδη σαν ένα όνειρο, μόνο ένα πράγμα είναι ακόμη ζωντανό: η λαχτάρα, η ακόρεστη επιθυμία, η επιθυμία ,η δίψα και η πείνα ποτέ ξανά να μην υπάρξουν, μία μόνο είναι η λύτρωση: ο θάνατος, ο θάνατος, η εξαφάνιση!

Richard Wagner

« Η Ιζόλδη, η πρωτόγονη αυτή γυναίκα [..] που δεν ήταν ούτε μετριοπαθής, ούτε πολιτισμένη, αυτή η γυναίκα εξακολουθεί και κράτα έντονα τον Τριστάνο και με σκληρούς τρόπους στέρησης του εαυτού, αποκαλύπτεται ένα υπέροχο βασίλειο ως μια φυσαλίδα γυαλιού που διασχίζει ακατάπαυστα τις ακτίνες του ήλιου»

Michel Cazenave

«Σε μια μεταφορική εικόνα της Ιζόλδης καθιερώνεται ένα είδος σύνδεσης μεταξύ των εννοιών της γυναικείας ομορφιάς και της επικίνδυνης γοητείας της μουσικής και της τέχνης, φιλοσοφία και αισθητική που υποδηλώνει το θηλυκό ως μετασχηματιστική δύναμη»

Ann Marie Rasmussen

«Το μεγαλύτερο αριστούργημά μου στην τέχνη, από τα καλύτερα για προοδευτική μετάβαση, είναι η μεγάλη σκηνή στη δεύτερη πράξη του Τριστάνου και Ιζόλδη. Η αρχή αυτής της σκηνής παρέχει το σφοδρό πάθος τους ξεχειλίζει στη ζωή τους [..], το τέλος όμως, την πιο ένθερμη και οικεία επιθυμία του θανάτου.

Richard Wagner

Πηγή: Opera oberta

Επιμέλεια/μετάφραση: Ομάδα εργασίας

Συντελεστές

Μουσική Διεύθυνση: Bertrand de Billy

Σκηνοθεσία: Alfred Kichner

Σκηνογραφία: Annette Murschetz

Κουστούμια: Ann Poppel

Επιμέλεια φωτισμού:  Jean Kalman

Παραγωγή: De Nederlandse Opera (Amsterdam)

Διανομή ρόλων

Tristan……………..John Treleaven

König Marke………….Eric Halfvarson

Isolde………………….Deborah Polaski

Kurwenald……………Falk Struckmann

Melot…………………..Wolfgang Rauch

Brangäne………………Lioba Braun

Ein Hirte…………….Francisco Vas

Ein Steuermann………Michael Vier

Πηγή: Opera oberta

Άδειες χρήσης

Οι πηγές του αναρτημένου περιεχομένου αναφέρονται διακριτά.

Η άδεια χρήσης των αποσπασμάτων του έντυπου υλικού που κατά περίπτωση χρησιμοποιούνται στην ακαδημαϊκή διαδικασία αφορά τους δημιουργούς/εκδότες/επιμελητές έκδοσης κατά περίπτωση.

Η άδεια χρήσης των αποσπασμάτων του περιεχομένου και φωτογραφικού υλικού που μας παραχωρήθηκαν ευγενικά από το πρόγραμμα Òpera Oberta αφορά στους διαχειριστές του προγράμματος (Gran Teatre del Liceu).

Κάθε άλλο περιεχόμενο/μεταφράσεις υπό την επιμέλεια της ομάδας εργασίας της δράσης χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 3.0 Ελλάδα.

Creative Commons License